تبلیغات
مقایسه آموزش وپرورش دنیاباآموزش وپرورش ایران - مقاله (آموزش و پرورش تطبیقی )/2
تاریخ : دوشنبه 4 فروردین 1393 | 03:18 ب.ظ | نویسنده : محمد مهرافروز
نمودار 2 :سلسله مراتب و مهارتها در حل مسئله فناوری

آگاهی: شامل فهمیدن مساله، ارتباط آن بامحیط واقعی زندگی، محدودیت هاو امكانات، موانع موجود دركلاس درس (مواد بكاررفته ابزار موجودو دردسترس، زمان داده شده)

استدلال : عقایدی برای حل مسئله، ارائه راه حل هابراساس تجربه، تفكر، بحث وتحقیق.

طراحی : تهیه اولین راه حل، یك نقاشی یاطرح خام واولیه، استفاده ازمواد برای ساخت اولین نسخه والگوی اصلی

ساختن : ساخت اولین راه حل
نمودار 2 :سلسله مراتب و مهارتها در حل مسئله فناوری

آگاهی: شامل فهمیدن مساله، ارتباط آن بامحیط واقعی زندگی، محدودیت هاو امكانات، موانع موجود دركلاس درس (مواد بكاررفته ابزار موجودو دردسترس، زمان داده شده)

استدلال : عقایدی برای حل مسئله، ارائه راه حل هابراساس تجربه، تفكر، بحث وتحقیق.

طراحی : تهیه اولین راه حل، یك نقاشی یاطرح خام واولیه، استفاده ازمواد برای ساخت اولین نسخه والگوی اصلی

ساختن : ساخت اولین راه حل

آزمایش كردن : امتحان كردن اولین محصول ساخته شده (چندین مرتبه)

ارزشیابی : آیا اولین طرح ازمحصول ساخته شده نیازهارا رفع می كند؟

چه توسعه یاپیشرفت هایی برای آن موردنیاز است )غییرات اساسی ویا جزئی(

مطالعه موردی

مطالعه موردی بایك موضوع ویاپروژه ای سروكار دارد كه بهیكی ازموارد یاجنبه های فناوری كه بیشترین اثررا روی زندگی افرادآن جامعه داردبر می گردد. مثلا شكل خاصی ازگرم كردن منازل وساختمان هاكه درآفریقا مطرح است. خصوصا درآفریقای جنوبی كه شبهای زمستانی بسیار سردی دارد. دانش آموزان بایدتولید گازبنواكسیدكربن سمی است وتعداد زیادی ازمردم دراثر تنفس این گازدر شب جان سپرده اند)سوارتلند، 1988)

آلودگی محیط زیست ونقش فناوری درحفظ یاآلوده كردن محیط ازجمله مطالعات موردی است.

هرمطالعه موردی باید به وسیله آزمایش هاو تجربه های ساده ای كه بعضی ازمفاهیم راروشن می كند حمایت وجنبه های علمی- فناوری آن روشن شود. بعضی ازمطالعات موردی نیازبه كارگروهی دارند، درصورتی كه بعضی دیگربه تحقیق وآزمایش وبررسی های شخصی. مطالعه موردی می تواند شامل بحث روی اسناد ومدارك موجود باشد. درهر صورت مطالعه موردی به هرشكل كه باشد می تواند اطلاعات علمی وفناوری زیادی به دانش آموزبدهد ومهم ترین حسن آن درگیر كردن دانش آموزان درفرآیند یادگیری است.

20 - دگرگون كرده است، دولت آمریكاهزینه ی قابل توجهی رابرای فناوری اطلاعات وآموزش درنظر گرفته است. بااینكه تمام مدارس آمریكااز رایانه استفاده می كنند. سطح استفاده ازآن به طورقابل ملاحظه ای باسایر كشورهای جهان متفاوت است. اهداف راهبردی ملی فناوری اطلاعات آمریكا برای معلمان وفراگیران به این شرح است:

هدف اول : همه دانش آموزان ومعلمان به فناوری اطلاعاتی دركلاس های درس، مدارس ومنازل دسترسی خواهند داشت.

هدف دوم : همه معلمان از فناوری های اطلاعاتی به طورموثر برای كمك به پیشرفت تحصیلی كسب استعدادهای پایه دانش آموزان استفاده خواهد كرد.

هدف سوم‌: همه فراگیران ازمهارت های لازم سواداطلاعاتی ورایانه ای بهره مند خواهند شد.

هدف چهارم : تحلیل وارزیابی كاربردهای آتی فناوری رادر امرآموزش ویادگیری توسعه خواهد داد.

هدف پنجم : متون ومحتوای دیجیتالی وكاربردهای شبكه ای آموزش ویادگیری رامتحول خواهند كرد.

نقش مهم فناوری نواطلاعات درسطوح گوناگون آموزشی ایالات متحده (12- 2K) درنمودار (3) نشان داده شده است. این بررسی تاكید برفناوری آموزشی وكاربرد آن دارد. نمودار3: فناوری

درآمریكا، رایانه به منزله ی ابزاری مفیدو همه كاره به شمارمی آید وممكن است درحل مسائل ومشكلات، انجام واجرای موفق وظایف وتكالیف دربسیاری ازرشته های گوناگون دانشگاهی به كارآید. این ابزاربه3 شاخه ی كلی تقسیم می شود. ابزارهای عمومی، ابزارهای موضوعی، ابزارهای آموزش محور.

28 درآمریكا آموزش به كمك رایانه، CAL ارتباط بین یك دانش آموزو یك سیستم رایانه ای است كه به یادگیری فراگیران كمك می كندتاكید CALبر یادگیری است تاآموزش باآن كه 15سال تحقیق وپژوهش آمریكایی هادر فناوری اطلاعات درآموزش وپرورش صئرت دادند ولیكن درسال های اخیرو هم چنین دربسیاری ازكشورهای دیگرفكر ایجاد برنامه مدرنی درمورد تعیین دانش هاو مهارت های رایانه ای لازم برای معلمان پدید آمده است. معلمین باید، 1) دراداره ودایر كردن نظام های رایانه ای چندرسانه ای همراه با ابزار های جانبی آن برای راه اندازی وموفقیت آمیزو كاربرد بسته های نرم افزاری گوناگون تبحرداشته باشد. 2) همچنین دراستفاده ازاصطلاحات )ترفینولوژی(مرتبط بارایانه وفناوری مرتبط بازمینه نگارش وبرقراری ارتباط. 3) شرح وتكمیل روش های رفع اشكال اولیه درارتباط بااستفاده ازنظام های چند رسانه ای همراه باابزارهای جانبی آن. 4) توان به كار انداختن واتصال ابزارهای جانبی به یك سیستم رایانه ای (شامل پویشگر، دوربین های دیجیتال یادوربین های ویدیویی) .5) ارائه، نمایش و استفاده ازدستورالعمل پخش، ویدیو كنفرانس، كنفرانس های صوتی وسایر كاربردهای ارتباطات ازراه دور. 6) ارائه دانش بااستفاده ازرایانه وفناوری دربازرگانی، صنعت وجامعه

29 - درژاپن درطول دهه80 واوایل90 رایانه درمدارس كشورهایی چون اتریش، هلند، ایالات متحده آمریكادرحال پیشرفت بود، درحالی كه درژاپن دیرتر ازاین كشورها شروع كردولی سریع ترازآنها افزایش یافت. بطوری كه دراوایل سال 1992تعداد رایانه هادر مدارس آن قدربود كه به كلاس هااجازه می دادبتوانند فرصتی برای استفاده ازآنها پیداكنند. ولی بعدادر اواخرسال 1992با وجودآن سازندگان سخت افزارهابه طوركلی نمی توانسته پاسخگوی خیل عظیم استفاده كنندگان مشتاق ازفناوری اطلاعات درمدارس باشد.

30 - به سبب اهمیت فناوری وایجاد فرهنگ مناسب درانگلستان درقرن حاضرتغییراتی صورت گرفته است دركتب درسی آنهافناوری گنجانده شده است. درانگلستان؛ كتاب های درسی به3 صورت كتاب دانش آموز، كتاب راهنمای معلم وكتاب راهنمای دانش آموزاست دراین كشورهر مبحث درسی دریك كتاب كوچك تدوین شده است برای مثال كتاب علوم سوم شامل 6كتاب (دندان هاو تغذیه، رشد، گیاهان مواد واستفاده ی آنها؛ سنگ وخاك: نوروسایه ومغناطیس وآهنربا كه دراین كتاب سعی شده تامفاهیم علوم درقالب داستان، شعروآواز دربافتی معنی دارارائه شود. هم چنین این كتاب هاضمن تفهیم مفاهیم علمی به دانش آموزان، پیش درآوردی لارزشمند برای تكالیف علمی ارائه می دهد. تصاویر جذاب كتاب مشوق كارگروهی دانش آموزان وابراز عقاید وایده های آنهااست. هریك ازاین كتاب هایك راهنما برای معلم ویك راهنمابرای دانش آموزدارد. تكمیل جداول، ترسیم الگوهای مفهومی، كشیدن طرح ونقاشی، سرودن شعروترانه وتنظیم آهنگ، پركردن جاخالی های داده شده، انجام دادن آزمایش، استفاده ازحواس گوناگون برای جمع آوری اطلاعات و... جزء تكالیف خواسته شده دراین كتاب های درسی است باتوجه به اهمیت وپیشرفت فناوری كشور انگلستان هم درعصر حاضردست به انجام اصلاحاتی درآموزش وپرورش خودزد ازجمله دراین سه كتاب سعی شده است تافعالیت هایی درباره ی فناوری های جدید اطلاعات وارتباطات گنجانده شود. برای مثال: دركتاب راهنمای معلم چنین آمده است، برای این كه دانش آموزان فناوری اطلاعات وارتباطات راتجربه كنند. دورویكرد دركتاب درسی درنظر گرفته شده است .

الف(پروژه هایی درزمینه فناوری اطلاعات وارتباطات نظیراستفاده ازرایانه برای نمایش دركلاس واستفاده ازرایانه برای پژوهش وانجام پروژه های گروهی

ب( فعالیت های خاص درزمینه فناوری اطلاعات وارتباطات نظیراستفاده ازواژه نگاربرای نوشتن یك گزارش، نرم افزارهای گرافیكی استفاده ازسی دی های آموزشی

درمدارس مجموعه ازنرم افزارهای گرافیكی، نشررومیزی )كامپیوتری( نرم افزارهای چند رسانه ای، سیستم سی دی رام، نرم افزارهای اینترنت پیش بینی شده است. آشنایی فراگیران با زبان علمی، مورد تاكید كتاب های علوم كشورانگلستان قرارگرفته است. تعریف واژه نامه های علمی، زبان مشترك محسوب می شودو لازم است كه دانش آموزان سراسردنیا معانی مشتركی ازمفاهیم علمی داشته باشند.

- دركانادا هم فناوری واطلاعات به صورت كلاس های كارگاهی انجام می گیرد واغلب دانش آموزان درمواد درسی شان تحقیق وپژوهش واستفاده ازرایانه گنجانده شده است. حتی معلمین دركانادا باید دارای بالاترین مدرك تحصیلی باشند. درمدارس ابتدایی معلمینی كه فوق لیسانس دارند به تدریس مشغولند وباید درتمام فناوری واطلاعات عصرحاضر ماهرباشند.

تجربه كشورهایی چون آمریكا، ژاپن، كره جنوبی و... درسال های اخیرنشان می دهدكه تغییر وبازنگری درساختار آموزش وپرورش درادوار تاریخی درحفظ وبقای رشدو توسعه اجتماعی فرهنگی واقتصادی ملت هاتاثبر حیاتی داشته است باتوجه به این باید اصلاحاتی صورت گیرد.

توسعه وضرورت اصلاح

امروزه تقریباتمام كسانی كه هرنحو طرفدار توسعه واطلاعات هستند. درهرجای دنیااز آموزش وپرورش شروع می كنند؛ چه، توجه به اصل تعلیم وتربیت وتلاش درراه آن می تواند امرتوسعه راپیش ببردو بامسیرجهان هماهنگ كنند. رویكردهای برآمده ازعصر جدید ارتباطات وفناوری هادر تعلیم وتربیت ازجمله دیدگاه حداكثر مبتنی برخود یادگیری وچگونه یادگیری )فراشناخته(، یادگیری فرایندوار ومستقل موجب حركت تدریجی درباب تعریف مفاهیم اساسی تعلیم وتربیت شده است. سواد، علم، تدریس، سم، شاگرد، محتوای درس ومدرسه درحال احراز تعاریف جدید هستند.

درعصر حاضرتاكید نظام آموزش وپرورش برانتقال دانش نیست ونقش مدرسه باگذشته تفاوت بسیار كرده است. آموزش وپرورش به جای پرداختن به مواددرسی به كل انسان می پردازد وبه تمام ابعاد زندگی اوتوجه می كند. معلم درنظام جدید آموزش وپرورش درنظام یاوردر بالندگی انسان، ایفای نقش می كند. نه انتقال دهنده اطلاعات، شاگرد پرسشگر، خودگرا وفعال است. نه شنونده ای منفعل وپذیرا. امروزه بادسترسی فرگیرندگان به اینترنت وگذرگاه های گوناگون واطلاعات بالطبع تاثیرپذیری ازفرهنگ جهانی وغیر بومی اقتدار علمی معلم رارفته رفته رنگ می بازد. ازهمین روست كه اثربخشی آموزش وپرورش، امروزه درجایگاه تعلیمی وتربیتی كمرنگ می شود. درچنین وضعیتی آموزش وپرورش ناگزیر است. كاركردهای نویی رامتناسب باروح زمانه برای خویشتن برگزیند. گزینش ودست یابی به كاركردهای نومستلزم نگاه نوبه نظام آموزش وپرورش است. نگرشی نودر ابعاد ومحورهای گوناگونی چون تعاریف، اصول، اهداف، ساختار، محتوا، مدیریت ومنابع انسانی دركشورما نیزتغییرات ونگره های برآمده ازتحولات عصركنونی نیزخود نیازها وانتظارات جدیدی رادر آموزش وپرورش شكل می دهد. اگر خودرا درمحدوده آن چههستیم واقع بینانه ببینیم متوجه خواهیم شدكه آموزش وپرورش كنونی مانه تامین كننده دیرزمان بوده ونه برآورنده توقعات برحق امرزمان، رفاه نسبی درجهان امروز نتیجه آموزش وپرورش پویایی كسانی است كه باتوجه به نیازهای زمان گریزاز تعصبات ناروا خودرا مسئول بهزیستی انسان هامی دانند ودر سخت ترین شرایط به دنبال بهروزی همگانند. باید گفت اختراعات شگفت انگیزو امیدواری های روزافزون، الهام گرفته ازاندیشه كسانی است كه همگی راوادار خود كرده است وما هم چنان منفعلانه چشم به راه آنان هستیم تاپی آن سهمی دراین دستاوردها داشته باشیم. برداشت كننده دست دومی ازپدیده های رفاهی واختراعی دیگران آن هم باپرداخت هزینه های سرسام آور باشیم.

راهبرها درفراینده توسعه

ازنگاه این مقاله برای همگام شدن آموزش وپرورش كشوربا روح زمانه ورویكردهای جدید تعلیم وتربیت وبرای پاسخ گویی به نیازنسل آینده وحتی نسل حاضردر امتداد ومسیر می توان حركت كردو دوراهبرد رامورد توجه قرارداد.

الف( نگرشی نو، بازتعریف مفاهیم.

راهبرد نخست، مبتنی برتحول وبازنگری درحیطه ی نگرش هادر حوزه فكری كلان جامعه است. براین پایه، مفاهیم اساسی تعلیم وتربیت باز تعریف می شوند. ضرورت بازنگری درحوزه های فكری جامعه براساس آینده ای پویا، تغییر پذیر، وغیر شخصی مدنظر قرارمی گیرد. دراین مسیر، نظام آموزش وپرورش كلان نگرش به دانش آموز، معلم، محتوا ومدرسه رامتاثر ازتحولات زمان تغییر می دهد. دانش آموز ومعلم رادر فرایند امروزی آموزش وپرورش ازدیدگاهی پرسش گر، مستقل، خلاق وكثرت گرامی نگرد. ومی خواهد باكنار نهادن ارتباط یك سویه ی سنتی وفرسوده، به جریان یادگیری- یاددهی حركت وخلاقیت ببخشد. ازاین دیدگاه، مفاهیم باالهام ازفلسفه ی اجتماعی سیاسی وفرهنگی معاصرو متناسب بانیاز جامعه، واقع بینانه وغیرمتعصبانه ،بازتعریف می شود. فرد محوری، نخبه پروری وپرورش اسطوره ای آموزش وپرورش امروزه جایگاهی ندارد. كارآموزش وپرورش، آموزش زندگی است. ازاین روبرای طراحی نظام آموزش متناسب بانیاز فردامدارانه احتیاج داریم ودراین مسیراصل دموكراسی ومشاركت همراه بانهادی كردن اندیشه به مشابه وظیفه اساسی یك نظام فرقی وجدید تعلیم وتربیت موردتوجه قرار می گیرد.

ب( تحول ساختاری

برپایه ی راهبرددوم، ساختار آموزش وپرورش دردو بعد كمی كیفی مورد بررسی قرار می گیرد. دربعد كمی تشكلات وسیع وحجم اداری باساختار تمركزگرا دیوان سالار وكم بازده به ساختاری غیرمتمركز وكوچك ترتبدیل می شود. نگاهداشت قدرت وتمركز مسئولیت وتعویض آن به سطوح میانی وپایین ترشكل می دهد ودراین میان واگذاری بخشی ازمسئولیت هابه نهادهای مردمی مرتبط وكم حجم كردن اداره هاو نهادهای دولتی ازیك سوبروز خلاقیت هارا فراهم می آوردواز سوی دیگر ازحجم بوردگرا سعی اداری كم بازده ووقت گیرمی كاهد. در بعد كیفی می توان گفت كه دستوركار اصلاح تغییر درشكل ومحتواست. محتواو برنامه های درسی نظام تك رسانه ای، مدیریت های ناكار آمد، اقتدارگرا ونامنعطف نمی تواند بسترساز حركت هماهنگ باكاروان جهانی امروز به جلوباشد. ازاین دیدگاه، ایجاد تغییردر ساختار آموزش وپرورش باراهبرهای كلان نگر، تدریجی ومستمره دقیق وكارشناسانه می تواند توسعه كیفی رامحقق سازد.

درفرایند توسعه كیفی آموزش وپرورش محتوای برنامه های درسی ازاهمیت اساسی برخوردار است محتوای درسی مبتنی برمفاهیم نظری جزدیات فراوان، نعیین تكالیف شبانه وطاقت فرسابه همراه روش های تدریس تكراری، خسته كننده ومعلم واروكاهش انگیز دانش آموزان منجرمی شود. وهم چنین معلمین ناآگاه ازفناوری های اطلاعاتی روزباعث عدم انگیزش درمعلم ودانش آموزمی گردد.

آزمایش وخطاهای دائمی درتغییر نظام ومحتوای كتب درسی، لطمات جبران ناپذیربه آموزش وپرورش واردمی آوردتقسیم ناعادلانه امكانات آموزشی درمدارس ومناطق گوناگون نیزاز موانع توسعه آموزش وپرورش است. كمبود معلمان آموزش دیده ومتخصص هم یكی دیگراز عوامل خلاصه سخن اینكه برای آماده كردن نسل حاضربرای زندگی درآینده آموزش وپرورش بایدبا شناخت روح زمانه ونیازهای نشات گرفته ازآن، پاسخگوی تقاضاهای مبتنی برشرایط جدیدباشد وخود راباآن منطبق كند. باانباشت مسائل جهانی وملی ودائما پویاوتغییر پذیر، آموزش وپرورش ناگزیراست. باتدوین راهبرهای منطقی وواقه بینانه خودرا باحركت نسل امروز هماهنگ كند وبامسائل حل نشده واضطراب هاو بحران های ناشی ازآن همچون هویت، اشتعال روبرو شوداز این رواقدام به انجام دادن اصلاحات اساسی درآموزش وپرورش كه بنابه تجربه سایرممالك، زیربنای توسعه دركشور است ضرورت دارد. كه دردو بعدنگرشی وساختاری مورد توجه می باشد. حتی درفناوری اطلاعات باید اصلاحاتی صورت گیردكه دراین دوبعد باید محققان وپژوهشگران كشورمان بیشتربه دنبال راهكارهایی باشند. كه می توان ازاین راهكارها استفاده بهینه نمود.

تونگمن پرامیل هیوس (1993)برامیل هیوس(1995) وجانسن دنین (1996) تعاملات پیچیده تعدادی ازعوامل موثردر ارتباط بین رایانه هاوبرنامه های درسی مدارس بیان نموده اندمهم این است كه سیاست گذاران دریابند. كه تنهاعامل نیست كه تعیین كننده ی ادغام فناوری درآموزش وپرورش است (طبق تحقیقات یونسكو تدریس فناوری اطلاعات دربسیاری ازكشورها به روش ادغام درآموزش وپرورش صورت می گیرد.) بلكه یك گروه ازعوامل به هم پیوسته هستند. كه ممكن است درمراحل گوناگون ورود فناوری اطلاعات به نظام آموزشی تغییركنند. كه درآموزش وپرورش بایدبه این عوامل ونقش آنها بیشترتوجه گردد. بطورمثال یكی ازاین عوامل هماهنگ كننده ی رایانه درهر مدرسه ضروری است.

زمان، مساله شایستگی واعتماد به نفس معلمان، منابع مالی وفیزیكی نیزاز عواملی هستند كه باید مورد توجه قرارگیرند. دركشورهای درحال توسعه این عوامل بازدارنده ی توسعه فناوری اطلاعات درآموزش وپرورش هستند. چراكه درسطح ابتدایی این عوامل باعث می گردد كه ازروش ادغام فناوری دردروس دیگراستفاده شود.

دركشورهای توسعه یافته باتوجه به درآمدهای سرشار وكارشناسان آگاه وكارآمد ازفناوری اطلاعات بطور شایسته استفاده نموده اند. وتوانسته اند درپیشرفت كشورخودشان مثمرثمر باشند. دركشورعزیزمان ایران باآن كه فراگیران، دارای ذهنیاتی انباشته ازداشتنی هستند ولیكن ازكارهای عملی عاجزند چه بهتراست كه دراین عصرحاضر كه ماوامدار نسل جدیدمان هستیم درآموزش وپرورشمان ازفناوری واطلاعات بهره ورشویم. چراكه رایانه هابه ویژه زمانی كه به شبكه های اطلاعاتی متصل می شوند. هر روز تغییرات عمده ای بوجود می آورند و این تغییرات ساختارهای آموزشی و حتی محتوای آموزشی را نیز تغییر خواهند داد و این تغییرات اگر به صورت همه جانبه ای باشد، می تواند تغییرات به سزایی درمسائل اجتماعی، فرهنگی و... داشته است. در كشور ما با آن كه مسائل محققی چون كمبود نیروهای كارآمد در فناوری اطلاعات، امكانات مالی، حجم زیاد كتب درسی عدم آگاهی معلمین ازفناوری اطلاعات باعث عدم توسعه فناوری و اطلاعات در آموزش و پرورش شده است ولی امید است با راههایی چون سرمایه گذاری دراین قسمت آموزش وپرورش بتواند باهدایت امكانات مالی، آگاه نمودن معلمین ودیگر كمبودهایی كه وجود دارد، رااز سرراه بردارد. كوشش نماید تابتواند این نسل حاضررا برای آینده ای بهتر مهیا نماید. چنانكه باتوجه به یكی ازاهداف شورای جهانی انجمن های آموزش وپرورش تطبیقی :

توسعه ی آموزش وپرورش به منظوربالا بردن سطح تفاهم بین المللی ودستیابی به صلح جهانی، همكاری فرهنگی وعلمی بین ملل مختلف جهان ودفاع ازحق برخورداری ازآموزش وپرورش برای همه افرادذی نفع وبهبود بخشیدن به نظام های آموزشی جهان ازطریق برپایی نمایشگاههای مقایسه ای وتطبیقی نظام های آموزشی متفاوت جهان

پی نوشت ها

1 Marc AnToni jullien

2 Meisalo

3 Kuitunen

4 Mills

5 Swar Tiand

6 K= Kinder.Gorten , مهد كودك K-12=استناد به آموزش های رسمی از مهد كودك تا پایان دوره متوسطه است

7 Cimpu Ter – Assisted Learning (CAL)

منابع و ماخذ

1- آقازاده، احمد؛ آموزش وپرورش تطبیقی؛ تهران: سال، 1383

2- مشایخی، محمد؛ آموزش وپرورش تطبیقی؛ تهران: دانشسرای عالی1349

3- برگرفته ازمقاله آموزش فناوری دركتب درسی انگلستان، دكتربی بی عشرت زمانی، مجله تكنولوژی. اسفند83 دوره ی 19

4- برگرفته ازمقاله فناوری اطلاعات درآموزش وپرورش آمریكا، میترا دیلمقانی. مجله تكنولوژی آبان83، دوره ی19

5- برگرفته ازمقاله مطالعات تطبیقی آموزش فناوری وبرنامه درسیكشورهای درحال توسعه وتوسعه یافته، دكتربی بی عشرت زمانی- مجله رشدتكنولوژی، دوره فروردین81

6- برگرفته ازمقاله مطالعات تطبیقی فناوری اطلاعات دركشورهای توسعه یافته ودرحال توسعه ، دكتربی بی عشرت زمانی دوره ی17 اسفند80
7-آموزش وپرورش دركانادا. مقاله سعید شعاری نژاد، مجله ی رشدتكنولوژی دوره18 مهر82 


  • paper | پارس خودرو | مای بی اف