تبلیغات
مقایسه آموزش وپرورش دنیاباآموزش وپرورش ایران - جمهوری خلق چین ونظام توسعه آموزش وپرورش آن/بخش1

ساختار نظام آموزشی

نظام آموزشی جمهوری خلق چین بر مقاطع آموزش ابتدایی، مقدماتی و تكمیلی متوسطه و آموزش عالی مشتمل می گردد. آموزش مقاطع ابتدایی و مقدماتی و تكمیلی متوسطه اجباریست. كودكان رده سنی 6 سال بدون در نظر گرفتن جنسیت، ملیت و نژاد از برنامه های آموزش رایگان بهره مند می گردند. در صورت شرایط خاص، با ضمانت خانواده سن آموزش كودك به 7 سالگی بالغ می گردد. در این كشور،گذراندن آموزش پایه 9 ساله اجباری است. به عبارت دیگر هر دانش آموز می باید حداقل مدت زمان 9 سال به مدرسه برود. دانش آموزان ملزم به گذراندن دوره ابتدایی و مقدماتی متوسطه بوده و پس از قبولی در آزمون های كلیه مقاطع از حق ورود به دانشگاه برخوردارمی گردند. جهت ورود به مراكز آموزش متوسطه فنی و حرفه ای نیزقبولی در آزمون ورودی الزامی است. دركشورچین، توسعه نظام آموزشی در اولویت قرار دارد. سیاست مربوط به پیشرفت كشور بر مبنای آموزش پایه و رایگان به دانش آموزان به مدت 9سال به اصلاح نظام آموزشی كشور منجر گردیده است. مدرنیزه شدن جهان در آینده عامل اصلی این توسعه می باشد. نظام آموزشی چین به مراحل ذیل تقسیم می گردد:

مقطع آموزش پیش دبستانی ویژه كودكان رده های سنی 5- 3 سال

مقطع آموزش ابتدایی ویژه دانش آموزان رده های سنی 11-6 سال

عمده مراكز آموزش ابتدایی كشور توسط مقامات آموزشی محلی اداره می شوند. گفتنی است كه مدارس خصوصی ابتدایی نیز فعالیت داشته و شهریه دریافت می دارند. مدارس مقدماتی و تكمیلی متوسطه نیز ویژه دانش آموزان رده های سنی 17-12 سال می باشد. این مدارس توسط مقامات و مسئولان محلی اداره می گردد. دوره مقدماتی متوسطه اجباری نبوده و شهریه ای نیز دریافت نمی گردد این در حالی است كه شهریه دریافت می گردد. اغلب مدارس متوسطه خصوصی آموزش فنی وحرفه ای ارائه می دهند اما كیفیت آموزش ارائه شده توسط این مدارس با مدارس دولتی یكسان است با این وجود فارغ التحصیلان مدارس متوسطه خصوصی جهت ورود به دانشگاه ها از آمادگی بیشتری برخوردار می باشند. دانش آموزانی كه مقطع مقدماتی متوسطه را به پایان رسانده اند می توانند به مدت 3 تا 5 سال در مدارس متوسطه فنی وحرفه ای ادامه تحصیل دهند. جهت ورود به دانشگاه ها، دانش آموزان ملزم به حضور در آزمون ورودی كه هر ساله در ماه جولای برگزار می گردد، می باشند. گفتنی است كه در این دوره شرایط سنی خاصی برای داوطلبان وجود نداشته و گزینش دانشجو بر مبنای نمرات او درآزمون مذكورصورت می گیرد. آندسته از دانش آموزانی كه پذیرفته نشده اند جهت ادامه تحصیل باید به دانشكده های خصوصی بروند. شهریه چنین مؤسساتی بیشتر از شهریه دانشگاه ها دولتی است. از سال 1950 كشور چین مبادرت به پذیرش دانشجوی خارجی نموده است، در حال حاضر تعداد دانشجویان خارجی بیش از 41000 نفر است كه به 125 كشور جهان تعلق داشته و در كلیه رشته ها و مقاطع تحصیلی به تحصیل مبادرت می نمایند. دانشجویان خارجی از نیاز های آموزشی متفاوتی برخوردار می باشند.


معمولاً در دانشگاه های چین آموزش متفاوتی برای این دسته از دانش جویان ارائه می شود. نظام آموزشی چین بر مبنای هماهنگی با موازین حكومت كمونیستی سازمان یافته و وزارت آموزش به تعیین اكثریت قوانین مربوطه مبادرت می نماید. این وزارت خانه مهمترین نهادی است كه مسئولیت تدوین قوانین حاكم بر تشكیلات آموزشی كشور را بر عهده داشته و در جهت نظارت و حمایت مالی دولت از برنامه های آموزشی سیاست گذاری می نماید. وزارت خانه فوق به هماهنگی فعالیتهای مختلف دولت با اهداف نظام آموزشی (هماهنگی میان برنامه های آموزشی دوره های ابتدایی و آموزش عالی) مبادرت می نماید.دولت، اشخاص و گروه های مختلف از آموزش عالی حمایت و مقامات محلی نیز نقش مهمی در آموزش پایه ابتدایی ایفا می نمایند. علاوه بر نقش مدیریتی طی سه سال آموزش پایه نقش مقامات استانی در مدیریت آموزش عالی نیز در حال افزایش است. مقامات محلی، به اداره مدارس ابتدایی از محل بودجه محلی مبادرت نموده و دولت نیز به اداره دانشگاه ها از محل درآ مد ملی مبادرت می نماید. این در حالی است كه نمایندگیهایی در سطح استانی به فراهم آوری تسهیلاتی برای مقطع ابتدایی با مشاركت مقامات محلی در جهت تامین هزینه ها مبادرت می نماید. بررسی و پیشبرد فعالیتهای آموزشی جزئی از نظام آموزش محلی قلمداد شده و حمایت مردمی در خصوص تامین هزینه های آموزشی گسترش یافته است. با وجود حمایت های مختلف از سال 1978 دولت به اختصاص بودجه بیشتری به نظام آموزشی كشور مبادرت نموده است. در سال 1986 قانون آموزش پایه تصویب شده و طی چند سال این قانون مرحله به مرحله به اجرا درآمد. جهت بر آوردن نیازهای آموزش پایه هر كودك چینی ملزم به گذراندن برنامه های آموزشی پنج ساله در مدارس ابتدایی و چهار ساله در مراكز مقدماتی متوسطه و یا شش سال در مدارس ابتدایی و سه سال در مراكز مقدماتی متوسطه می باشد. در برخی مناطق كشور اجرای كامل این قانون امكان پذیر نبوده است از این روی در قوانین جدید كشور چین به سه منطقه شهر ها و نواحی كه از لحاظ اقتصادی پیشرفت كرده اند، شهرهای كوچك و روستاها و مناطق محروم تقسیم می گردد. در هر یك از این مناطق شرایط گوناگونی جهت اجرای برنامه های آموزش پایه حاكم است. در مناطق پیشرفته این آموزش كاملا اجرا می گردد. آمارها نشان می دهد آموزش ابتدایی در این مناطق كه 91 درصد از جمعیت را در خود جای داده فراگیر است. در مناطق روستایی كه 10تا 20 در صد جمعیت را شامل می گردد. اجرای آموزش پایه برمبنای عدم رشد اقتصادی صورت گرفته و اجرای آن یك هدف و نه واقعیت است.غیر از آموزش پایه، تحصیلات برمبنای شایستگی ها و با هزینه تامین شده از سوی دولت و منابع خصوصی صورت می گیرد. نظام آموزشی چین برگرفته ازنظام آموزشی روسیه است واز زمان تشكیل جمهوری خلق چین درسال1949به اجرا درآمد. برای حمایت ازحقوق نژادهاواقوام مختلف برنامه های آموزشی پیچیده ای طی پنجاه سال گذشته شكل گرفته است. درحال حاضر نظام آموزشی كشورچین ازچهار بخش اصلی تشكیل آموزش پایه، آموزش پلی تكنیكی وحرفه ای، آموزش عالی وآموزش بزرگسالان متشكل می گردد.

آموزش پایه شامل مقاطع پیش دبستانی، دوره آموزشی شش ساله دوره ابتدایی،آموزش3 ساله دوره مقدماتی متوسطه و سه سال دوره تكمیلی متوسطه مشتمل می گردد. درحال حاضرآموزش پایه ازآموزش اجباری فراتر رفته و دوره تكمیلی متوسطه را نیز در برمی گیرد. پس ازبه اجرا درآمدن برنامه های آموزش اجباری طی سال 1986 اهمیت این مسئله در مناطق شهری و روستایی متفاوت بوده است. در شهرها دوره تكمیلی متوسطه نیز به آموزش اجباری افزوده شد اما درمناطقی كه از رشد اقتصادی كمی برخوردار بوده از تحصیلات پایه به نه سال آموزش پایه محدود شده است. طبق آمار به دست آمده طی سال 1999 تعداد مدارس ابتدایی كشور بر582 هزار مدرسه و تعداد دانش آموزان بر5/135 میلیون دانش آموز بالغ می گردد. این در حالی است كه درحال حاضر نرخ ثبت نام كودكان در مدارس ابتدایی تا 99 % تخمین زده شده است. طبق آمار به دست مni Hlniآمده آمده طی سال 1999 هم چنین تعداد مدارس مقدماتی متوسطه نیز بر 64400 مدرسه بالغ می گردد. آموزش حرفه ای عمدتاً شامل آموزش های تخصصی، تكنیكی، حرفه ای _ تكنیكی كوتاه مدت می باشد. طی20سال اخیر به علت رشد سریع اقتصادی، این بخش ها سریعاً توسعه یافتند. طبق آمار به دست مni Hlniآمده آمده طی سال 1997 تعداد مدارس حرفه ای /پلی تكنیكی كشور بر33464 مدرسه با 18میلیون دانش آموز بالغ می گردد. علاوه براین در تعداد2100 مركز مهارت های فنی و تكنیكی در قالب دوره های كوتاه مدت آموزشی ارائه می گردد كه هر ساله بالغ بر1میلیون دانش آموز دراین مراكز آموزش می بینند. آموزش عالی در سیاست های آتی كشور چین از اهمیت بسزایی برخوردار است. طی سال 1995 حدود30 درصداز فارغ التحصیلان مدارس متوسطه به دانشگاه ها راه یافته و باقی در مراكز فنی وحرفه ای به تحصیلات خود ادامه داده اند. آن دسته از دانش آموزانی كه قصد ورود به دانشگاه را دارند ملزم به حضور در آزمون ورودی با دیگران می باشند. تا در یكی از دانشگاه ها پذیرفته شوند. طی سال های گذشته تقریباً كلیه دانشجویان از بورس تحصیلی بهره مند شده و از حق انتخاب جهت ادامه تحصیل برخورداربوده اند. طی سال های اخیر بدون افزایش كمك های مالی دولت از برنامه های دراز مدت برای توسعه آموزش عالی استفاده شده است. در حال حاضر اكثر دانشجویان به پرداخت بخشی از هزینه های آموزشی مبادرت می نمایند. كه این مسئله خود به افزایش تعداد دانشجویان دوره های آموزش از راه دور با هزینه كمتر تحصیلی منجر گردیده است. هر دانشجو قبل از ورود به دانشگاه و طی دوره آموزشی 1 ساله به گذراندن دروس مربوط به علوم سیاسی در جهت آشنایی با سیاست های كشور می پردازد. همان گونه كه قبلاً نیز بدان اشاره شد قبل از سال 1985 دولت چین به كلیه دانشجویان كمك هزینه تحصیلی اعطا می نمود و این درحالی است كه پرداخت شهریه توسط دانشجویان در زمره برنامه های جدید آموزشی كشور است. از سال 1985 قانونی مبنی بر اعطای انحصاری بورس تحصیلی به دانشجویان ممتاز به تصویب رسید. بنا براین قانون آن دسته از دانشجویانی كه ملزم به ارائه خدمت پس از اتمام تحصیلات به مدت شش سال می باشند. اعطای بورس براساس شایستگی دانشجو (سلامت جسمانی و اخلاقی اوست. در حال حاضر تقریباً یك دانشجویان كشور به پرداخت شهریه مبادرت می نمایند. دولت نیزجهت كاهش تعداد متقاضیان رشته های پرطرفدار و مهم شهریه بالایی برای این گونه رشته ها در نظرگرفته و با كنترل میزان شهریه در انتخاب رشته های مورد نظر دانشجویان دخالت می نماید. با وجودی كه وام دانشجویی نیز اعطا می گردد اما اكثر دانشجویان به اخذ وام ازخانواده و یا اقوام خود به عوض موسسات آموزش عالی متمایل می باشند. در نظام آموزشی جدید دولت حمایت كمتری از ثبت نام داوطلبان نموده است به نحوی كه سال های 1987- 1978 بیش از دو میلیون دانشجو در دانشگاه های آموزش از راه دور ثبت نام نموده اند. طی این سال ها تعداد دانشجویان رشته های علمی وكاربردی نیزافزایش یافته است.

آموزش پیش دبستانی

آموزش پیش دبستانی همواره به عنوان یكی از مقاطع آموزشی كشور چین مدنظر قرار داشته است. در نواحی شهری، آموزش پیش دبستانی عمدتاُ در كودكستان ارائه گردیده و مدت زمان سه ، دو یا یك سال به طول می انجامد گفتنی است كه مراكز فوق بصورت تمام وقت، پاره وقت و یا پانسیونی فعالیت می نمایند. در نواحی روستایی آموزش پیش دبستانی عمدتاً بصورت كلاس های نگهداری اطفال و كودكستان های فصلی است. در مناطق باستانی، قومی، دور افتاده و فقیرنشین كشور علاوه بر آموزش پیش دبستانی طبیعی و معمول، آموزش غیر معمول با اشكال مختلف از قبیل مراكز فعالیتی كودكان، مراكز تفریحی و مراكز آموزشی متحرك «كاروان» فعالیت دارند. در این مقطع ، كودكان رده سنی3 تا 6 سال به كودكستان نزدیك خانه خودرفته و درآنجابه تعلیم موضوعات اصلی و زبان بومی خود مبادرت می نمایند. آن ها بازی می كنند، می رقصند و آواز می خوانند. در این مقطع به كودكان ارزش حقیقت، مهربانی و زیبایی آموخته می شود در كشورچین آموزش كودكان جدی گرفته می شود زیرا شخصیت هر فرد طی سال های اولیه شكل می گیرد. طی سالهای اخیر، سیاست آموزشی پیش دبستانی با توسعه چشمگیری روبرو بوده است. به نحوی كه مطابق آمار بدست آمده طی سال 1998، كشور چین از بیش 180000 كودكستان با 24000000 دانش آموز برخوردار می باشد. طبق این آمار نرخ افرادی كه در دورة یكساله آموزش پیش دبستانی شركت دارند به 70% بالغ می گردد. طی سالهای اخیر برنامه های آموزش پیش دبستانی در شهرهای بزرگ و متوسط كشور گسترش یافته است. این در حالی است كه برنامه های آموزش پیش دبستانی در نواحی روستایی، دورافتاده و فقیرنشین نیز از رشد چشمگیری برخوردار بوده است به نحوی كه طی سال 1998، از میان 11 استان جنوب غربی و شمال غربی كشور بالغ بر 9/39 درصد از كودكان نواحی فقیرنشین از برنامه های آموزش پیش دبستانی سه ساله دولتی و 7/66 درصد نیز از برنامه های یكساله آموزش پیش دبستانی بهره مند گردیده اند. از جمله مهم ترین مزایای كودكستان ها و مراكز پیش دبستانی كشور چین به تركیب امور مراقبتی و آموزشی كودكان در جهت رشد بدنی، اخلاقی، فكری و زیبایی شناسی كودكان در اجزاء موزون و آمادگی آنان جهت بهره برداری از آموزش مدرسه ای ضابطه مند اشاره نمود. فعالیتهای آموزشی مراكز پیش دبستانی در ساختاری متشكل، هدفمند و چند جانبه از آموزش هدایت كننده به سوی تقویت و توانمندسازی و رشد ذهنی كودكان سازمان یافته است. علاوه بر پرداختن به فعالیتهای تفریحی كودكان كه بخش اصلی فعالیتهای مراكز پیش دبستانی است، فراهم سازی محیط مناسب جهت ایجاد شرایط و فرصتهایی جهت مواجه واقعی كودك با مسائل و مشكلات زندگی و تقویت درك معانی از اهم اهداف اینگونه مراكز محسوب می گردد. در جهت ارتقاء كیفیت مدیریت مراكز پیش دبستانی، دولت به اتخاذ سری قواعد دسته بندی شده مشتمل بر« نظام مدیریتی و نظام كاری كودكستانها» بر پایه اصول علمی مدیریتی مبادرت نموده است. دولت چین همچنین به طراحی نظام ها و قوانینی در جهت ارزیابی كیفیت كاری معلمین و برآورد توانایی های آنان اقدام نموده است.

ساختار آموزش پیش دبستانی

سال تحصیلی تعدادمدارس تعداد كل دانش آموزان ثبت نامی تعداد دانش آموزان دختران ثبت نامی تعداد كل معلمان
1990 172322 19722300 9369200 749600
1991 164465 22092900 10383600 768900
1992 172506 24282100 11408700 815000
1993 165197 25525400 11975900 836000
1994 174657 26302700 12301000 861756
1995 180438 27112328 12676034 875063
1996 187324 26663270 12413017 888596

هدف مقطع آموزش پیش دبستانی ایجاد آمادگی كودكان جهت ورود به مراكز آموزش ابتدایی است.

طول دوره آموزش بر 1 سال مشتمل می گردد كه از سن 5 سالگی آغاز می گردد. هر كلاس درسی 30 دقیقه به طول انجامده و بر 12 ساعت كلاسی هفتگی مشتمل می گردد.

اولویتهای آموزشی

از جمله مهمترین اولویتهای آموزشی مقطع آموزش پیش دبستانی در كشور چین می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1- توسعه سرمایه گذاریهای خارجی در حوزه آموزش پیش دبستانی

بخش آموزش پیش دبستانی(ویژه كودكان رده های سنی 6-1 سال )با آینده درخشانی روبرو است. طبق آمار بدست آمده تاكنون بیش از 20 مؤسسه زنجیره ای پیش دبستانی در پكن تأسیس گردیده كه هر یك از مراكز متعددی در سطح شهر برخوردارمی باشند . مراكزی از قبیل مركز مراقبتی كودكان شرق، مركز مراقبتی كودكان Body Care وابسته به آمریكا و مركز مراقبتی Fun Dazzle هر یك از روش مدیریتی آموزشی خاص خود استفاده می نمایند .مركز مراقبتی كودكان شرق كه در سال 1998 به عنوان تنها مركز تخصصی خصوصی در زمینه آموزش كودكان در پكن دایر گردید هم اكنون از 5 شعبه در سطح شهر پكن برخوردار می باشد كه 4مركز به نگهداری و آموزش كودكان رده های سنی 6-1 سال و 1 مركز به آموزش زنان باردار اختصاص دارد.لازم به ذكر است كه تاكنون مبلغی بالغ بر10 میلیون یوان (معادل 2/1 میلیون دلار ) جهت راه اندازی و فعالیت این مراكز سرمایه گذاری گردیده است. در این مركز سیستم بهره گیری از والدین جهت ارائه برنامه های آموزشی ( Teacher as Parents ) كه در كشورهای غربی مورد استفاده بوده به كار گرفته شده و به تدریج به روش چینی تغییر وضعیت داده است.



  • paper | پارس خودرو | مای بی اف